Piwulang 3

                                                 

SANDIWARA JAWA

A.       Naskah sandiwara

Ing wulangan sadurunge, para siswa wis nyinau babagan sandiwara utamane lakon Ranggalawe Gugur. Sandiwara yaiku sawijining wujud karya sastra sing diparagakake dening aktor. Kaya dene jenis karya sastra liyane, sandiwara uga ngemot unsur-unsur intrinsik. Unsur- unsur intrinsik sing ana ing sandiwara yaiku :

1.      Tema

Tema yaiku gagasan pokok, ide, utawa pikiran utama minangka landhesan kanggo nulis carita.

2.      Paraga

Paraga yaiku kabeh pawongan kang ana ing sawijining carita. Ana sing dadi paraga utama lan ana sing dadi paraga tambahan gumantung marang gedhe cilike peranan ing carita mau.

3.      Watake paraga

Saben paraga duwe watak dhewe-dhewe. Paraga protagonis adate duwe watak kang becik, pinter, manut marang wong tua lan sipat-sipat becik liyane. Paraga antagonis umume kadunungan watak kang ala, culika, ora duwe tata krama, lan sapanunggalane. Ing sandiwara, watake paraga bisa dideleng saka polahe paraga nalika dialog, ekspresine, isine carita, lan tumindake paraga ing carita mau.

4.      Alur

Alur yaiku urutane prastawa utawa kedadean kang ana ing carita sing nuduhake hubungan sebab akibat.

5.      Latar

Latar yaiku katrangan ngenani papan, wektu, lan swasana dumadine carita. Latar sing ana ing sandiwara kang dipentasake umume sesambungan karo tata panggung (dekorasi panggung), tata cahaya, lan tata swara.

6.      Amanat

Amanat yaiku pitutur becik kang ana ing sajerone carita.

 

Naskah sandiwara/drama wujude kaya daftar pacelathon / dialog. Digawe kaya kuwi tujuane supaya gampang diapalake dening para paragane. Penonton bisa ngerti isine drama saka pacelathon

lan solah tingkahe para paraga. Mula panulise naskah drama sakliyane ngemot dialog becike dikantheni pituduh/gambaran ngenani akting paraga lan gambaran seting / latar.

Crita gancaran (crita cekak, upamane ) bisa dadi sumber panulise naskah drama. Bab sing kudu digatekake nalika nulis naskah drama yaiku :

a.       nganggo tandha titik dua ( : ) sawise nulis arane paraga, diterusake nulis isine dialog

b.      dialog / pacelathon paraga ditulis sak jerone tanda kutip ( “                                                                                                                “ )

c.       keterangan akting / solah tingkahe paraga ditulis sak jerone tanda kurung (                                                                                                                )

d.    saben pacelathon paraga diwenehi nomor urut, gunane kanggo nggampangake samangsa – mangsa lali ngapalake dialog.

Nglisanake naskah drama/sandhiwara supaya kasil kanthi becik kudu nindakake bab-bab ngisor iki!

a.       Naskah diwaca nganti dingerteni isine

b.      Paraga sing arep dilakokake dibayangake kepriye watake, solah tingkahe lan kepriye pacelathone.

c.       Maca pacelathon kanti swara lan lagu sing trep

d.      Ngapalake pacelathon banjur dilisanake bareng ekspresine lagu, wicara, polathan lan solah tingkah.